|
Hoofdpagina | Terug | E-mail
STICHTING ORGELFONDS ST TRUDO
Laatste wijziging 29 oktober 2008
BRIEF FONDSWERVING RESTAURATIE ST TRUDO ORGEL:
Stichting Orgelfonds St. Trudo
Secretaris Dhr. Dirk Moree
p/a Ekkerstraat 67
5616 SN EINDHOVEN
Giro rekeningnummer 308 1408
Kenmerk: Fondsenwerving
|
 |
Eindhoven, 11 november 2007
Geachte heer / mevrouw …,
Op 3 juni j.l. bestond de St.Trudokerk 120 jaar. Dit heugelijke feit is op zondag 9 september j.l. met de nodige festiviteiten herdacht en gevierd. Tijdens deze festiviteiten was er een korenfestival met orgelconcert.
En bij dit laatste wringt de schoen.
Het St. Trudo-orgel is in maart 2006 door de Katholieke Klokken en Orgelraad (KKOR) beoordeeld. Dit is samengevat in een adviesrapport.
De belangrijkste conclusies in dit adviesrapport van de KKOR zijn het controleren van en waarnodig repareren van: motorkist, magazijnbalg, windladen, registerkasten, membranen en magneten, elektrisch systeem, houtwerk en pijpwerk.
De KKOR beschrijft in de begeleidingbrief het St. Trudo-orgel als volgt:
“Uw orgel is een dergelijke onderhoudsbeurt meer dan waard. Het is immers een veelzijdig muziekinstrument met artistieke kwaliteiten en bovendien een van de grootste orgels van de stad dat veelvuldig wordt gebruikt. Indien men nu zou besluiten om het orgel 'op te geven' betekent dat niet alleen het verlies van een voor de Nederlandse orgelbouw bijzonder instrument, maar ook dat de vroeger gepleegde restauratiewerkzaamheden maar beperkt zinvol zijn geweest.”
Op 16 januari 1985 is de stichting Orgelfonds St. Trudo Eindhoven, Strijp, opgericht.
Het doel van deze stichting is te komen tot een restauratie van het orgel van de St.Trudokerk en daarnaast het bevorderen van het cultureel gebruik van het orgel.
De kosten van de restauratie van het orgel zijn hoog en bedragen ongeveer € 50.000,-.
De stichting Orgelfonds probeert dit orgel te behouden en te herstellen in al zijn glorie en verwacht dit binnen 2 jaar te verwezenlijken. De parochie, de stichting Orgelfonds en het bisdom kunnen deze hoge kosten niet zelf opbrengen. De komende tijd worden dan ook leuke acties rond het orgel opgezet, gericht op het onder de aandacht brengen van de restauratie van het orgel en het werven van sponsors voor de hoogst noodzakelijke financiële steun. Zo was het orgel tijdens het open kerkweekend op 8 september j.l. te beluisteren en op 9 september j.l. was er een korenfestival waarbij ook het orgel een belangrijke rol had.
Met Kerstmis is er een feestelijk concert, waarbij de medewerking van bekende Eindhovense organisten gevraagd wordt. Ook zijn er plannen voor een CD / DVD opname.
Ik verheug mij op uw aanwezigheid bij de activiteiten en hoop dat u onze acties wilt steunen met een financiële bijdrage. Dit laatste zal onze zware financiële last helpen te verlichten.
U kunt uw eventuele bijdrage overmaken op Giro rekeningnummer 308 1408 ten name van Stichting Orgelfonds St. Trudo, Eindhoven.
Vertrouwende op een voor ons gunstige beslissing, verblijf ik,
met vriendelijke groeten,
namens stichting Orgelfonds St. Trudo
Willy Verhagen,
voorzitter.
Terug naar het overzicht.
RECENTE FOTO ST TRUDO ORGEL:
Terug naar het overzicht.
BESCHRIJVING ST TRUDO ORGEL:
Het orgel in de Sint Trudokerk in Eindhoven (Strijp)
Geschiedenis
De orgelgeschiedenis van de Sint Trudokerk kent markante momenten. Het eerste orgel dat in 1887 in de nieuwe kerk geplaatst werd kwam uit de oude parochiekerk. Het was een klein orgel met 5 registers zonder pedaal van de bekende orgelbouwer Smits uit Reek. In 1922 leverde een volgende generatie Smits een nieuw groot orgel met 2 klavieren en pedaal. Dit orgel werd helaas in 1936 verwoest door een brand in de Trudokerk (zie foto).
|
|
In 1937 werd een nieuw orgel van de firma Verschueren uit Heythuysen feestelijk in gebruik genomen. Helaas was dit nieuwe orgel ook geen lang leven beschoren. Op 15 augustus 1944, kort voor de bevrijding van Eindhoven trof een Amerikaanse bom het koor van de kerk, waardoor het orgel opnieuw volledig werd verwoest.
Het orgel is in 1948 herbouwd door Verschueren uit Heythuysen waarbij enkele materialen van het oude orgel toch nog hergebruikt konden worden. Op 12 juni 1949 werd het nieuwe orgel zoals we het thans kennen in gebruik genomen.
Het huidige orgel
Het Trudo-orgel in zijn vernieuwde vorm van 1949 is een orgel met een heel eigen gezicht en geluid wat al blijkt uit enkele opvallende details in de dispositie, zoals:
· de Baardpijp 16' op het Hoofdwerk;
· de Gemshoorn 8' en Blokfluit 4' op het Positief;
· de beide houten fluiten (8' en 4') op het Zwelwerk,
waarvan de overblazende houten Dwarsfluit 4' een zogenaamde Wienerflöte is,
een zeldzaam registertype in ons land;
· een Zachtbas 16' op het Pedaal is ontleend aan het Zwelwerk en biedt de mogelijkheid dit werk adequaat zacht te begeleiden.
Achter aan deze tekst is een volledig overzicht van de dispositie opgenomen.
Het orgel biedt een combinatie van de goede elementen uit de verschillende orgelstijlen waardoor er een veelzijdig repertoire op gespeeld kan worden, zowel uit de barok, romantiek en de "moderne" tijd. In het gedenkboek van het 60-jarig bestaan van de firma Verschueren staat dat het Trudo-orgel "bijzonder nobel van klank" is. Verschueren is ook de bouwer van het orgel van de Sint Cathrien, tot 1973 het grootste orgel van Nederland, waarop frequent concerten gegeven worden. Het orgel van de “Trudo” wordt wel eens het kleine broertje van het orgel van de Cathrien genoemd, maar heeft toch zijn eigen karakter.
Dat bleek ook bij concerten van Russische organistes (tijdens een Eindhovense orgeldag enige jaren geleden) en van Hayo Boerema, de organist van het thans grootste orgel van Nederland in de Laurenskerk te Rotterdam. Het Trudo-orgel kan beschouwd worden als een juweel van formaat waar de "Strijpenaren" trots op kunnen zijn.
De toestand van het orgel
In 1987 is een uitgevoerde restauratie (vooral ten gevolge van aantasting door houtworm) van groot belang geweest voor het behoud van het instrument. Deze restauratie is pas goed op gang gekomen nadat er zich een stichting gevormd had, die tot doel had met acties fondsen te werven. Dit fonds is nog steeds actief, zeker nu het weer nodig is tot restauratie over te gaan omdat thans duidelijk is dat in 1987 een aantal zaken buiten beschouwing is gebleven die nu wel aandacht behoeven.
De betrokken orgeladviseur heeft onder andere de volgende gebreken geconstateerd:
· Het dak en de achterwand van de Zwelkast vertonen veel kieren en de jaloezieën sluiten niet goed, waardoor de werking van de zwelkast niet optimaal is.
· Omdat het hoofdwerk en een deel van het pedaal in een zogenaamde open opstelling staan (zonder dak) vervuilt dit deel van het orgel relatief snel.
· Vooral in het hoofdwerk is vervuiling door vleermuizen zichtbaar.
· Aan de zwelkast en het binnenwerk van manuaal III is te zien dat er (in het verleden?) een behoorlijke lekkage heeft plaatsgevonden.
· Daarnaast is in het interieur van de speeltafel vervuiling door muizen zichtbaar.
· Sommige storingen duiden op problemen met de afdichting van de cancellen en/of de kegels bij de windladen van hoofdwerk, positief en pedaal.
· In de Zwelkastladen zijn er scheuren in de cancellen of in de registerkast of er zijn slecht functionerende registerventielen c.q. balgen.
· De motorkist verkeert in zeer slechte staat en is sterk door vocht aangetast.
· De membranen bij de windladen en de relais zijn in 1987 vervangen maar een integrale vernieuwing van de membranen is na 25 jaar zeker noodzakelijk.
· Bij de magazijnbalg zijn op de hoeken kleine lekkages zichtbaar; op termijn is het volledig opnieuw beleren van de balg noodzakelijk.
· Magneten en contacten van de tractuur zijn in 1987 niet gereviseerd en kunnen voor (incidentele) storingen zorgen.
Buiten deze gebreken is geconstateerd dat de rest van het orgel zoals het pijpwerk in goede staat verkeert. Dit betekent dat restauratie zeker de moeite waard is.
De adviseur geeft aan:
"Uw orgel is een dergelijke onderhoudsbeurt meer dan waard. Het is immers een veelzijdig muziekinstrument met artistieke kwaliteiten en bovendien een van de grootste orgels van de stad dat veelvuldig wordt gebruikt. Indien men nu zou besluiten om het orgel 'op te geven' betekent dat niet alleen het verlies van een voor de Nederlandse orgelbouw bijzonder instrument, maar ook dat de vroeger gepleegde restauratiewerkzaamheden maar beperkt zinvol zijn geweest. Indien men de kosten van de restauratie afzet tegen de bedragen die voor een nieuw orgel van dergelijke omvang noodzakelijk zijn, kunt u met het huidige orgel nog tot in lengte van jaren 'vooruit'."
De dispositie van het Verschueren orgel van de Sint Trudo te Eindhoven luidt als volgt:
| Hoofdwerk (I, C-c4) |
Positief (II, C-c4) |
Zwelwerk (III, C-c4/c5) |
Pedaal (C-f1) |
Baardpyp 16
Prestant 8
Bourdon 8
Salicionaal 8
Prestant 4
Gemshoorn 4
Openkwint 2 2/3
Mixtuur 4-7 st.
Trompet 8
|
Gemshoorn 8
Roerfluit 8
Kwintadeen 8
Zingend Principaal. 4
Blokfluit 4
Flageolet 2
Klein Mixtuur 3-4 st.
Sesquialter II
Kromhoorn 8
|
Gedekt 16
Prestant 8
Houtenfluit 8
Spitsgamba 8
Vox Caelestis 8
Prestant 4
Dwarsfluit 4
Nazard 2 2/3
Zwitsersche pyp 2
Mixtuur 3-4 st.
Trompet Harm. 8
Schalmei 8 |
Prestantbas 16
Subbas 16
Zachtbas 16 (tr)
Octaafbas 8
Gedektbas 8
Prestantbas 4
Pedaalmixtuur 3 st.
Bazuin 16
Trompet 8 |
| |
|
|
|
Koppelingen I+II, I+III, I+I 4, I+II 16, I+II 4, I+III 16, I+III 4, II+III, II+II 16, III+III 16, III normaal af, III-III 4, P+I, P+II, P+III, P+P 4, P+III 4
twee vrije combinaties + oplosser
zeven vaste combinaties
automatisch pianopedaal vast + oplosser
automatisch pianopedaal met vrije instelling
tongwerken af + oplosser
zes tongwerk afstellers apart
generaalcrescendo
trede zwelkast
zes voetpistons voor de normale koppelingen
voetpiston generaal crescendo
De organisten-familie van Maris
Opvallend feit over de organisten van de Sint Trudokerk is dat drie generaties van de familie van Maris het orgel bespeeld hebben.
 |
Petrus Johannes van Maris (Piet van Maris) speelde al als vervanger van de organist Martien Aarts en werd in het jaar 1919 officieel organist van de kerk. Hij speelde toen op het kleine Smits-orgeltje samen met Jan Geven die als orgeltrapper voor de lucht zorgde. Voor zijn veertigjarig jubileum ontving Piet van Maris het erekruis in de orde Pro Ecclesia et Pontifice. Naast vaste organist van de St. Trudokerk gaf hij met enige regelmaat concerten in verscheidene Eindhovense kerken. Ook was hij enige tijd leider van het dubbel kwartet in Strijp en had hij vele leerlingen onder wie zijn eigen zoon Willem van Maris. Hij was organist tot april 1960.
|
Dat Willem (Willy) aanleg had bleek al snel: op 11-jarige leeftijd speelde hij al het lof op zondag. Hij ging naar het conservatorium in Leuven (België). Op zijn 17e jaar sloot hij het conservatorium cum laude af. Daarna studeerde hij orgel en piano in Utrecht bij de componist en organist Hendrik Andriessen. Daar was hij gedurende de oorlogsjaren regelmatig organist van de aartsbisschoppelijke Catharijnekerk.
|
 |
Na de oorlogsjaren verzorgde Willem van Maris enkele jaren muzieklessen, orgelconcerten en een aantal radio-opnamen van orgelconcerten voor o.a. de VARA en de BBC.
Voorts was Willem vaste organist in de Fellenoord kerk te Eindhoven. Aan de professionele muziekbeoefening kwam vrij abrupt een einde na de geboorte van hun eerste zoon (1948). Deze was ernstig gehandicapt en had veel verzorging nodig. Na het overlijden van zijn vader Piet van Maris in 1960, heeft Willem wel de functie van vaste organist in de St. Trudo overgenomen. In 1959 richtte hij het Strijps Kamerkoor op. Dit koor is ontstaan uit een aantal kerkkoorleden en vervolgens uitgebreid met een aantal andere enthousiaste zangers. Dit koor wist verschillende jaren achter elkaar het AVRO's koorfestival te winnen. Ook werden er met dit koor vele concerten in de St. Trudokerk ten gehore gebracht. In 1990 is hij op 67-jarige leeftijd in Eindhoven overleden en begraven op het St.Trudokerkhof.
 |
Het organistenbloed bleef in de familie. Zoon Rob werd in 2001 officieel organist, na de voorgaande tien jaar reeds regelmatig ingevallen te zijn voor organist Jacques Henkelman. Door het enthousiast volgen van orgellessen bij Ruud Huijbregts van de stadskerk Sint Cathrien en de toepassing van het geleerde op het orgel van de Trudo, hield hij de eer van de organistenfamilie van Maris hoog. Voor Rob was het een enorm pijnlijke opgave om het koor te moeten mededelen dat hij niet meer in staat was zijn taak als organist te vervullen. In 2006 overleed hij na een ernstige ziekte.
|
Bij problemen met het orgel, restauraties en stembeurten werd de gehele familie van Maris opgetrommeld. Waar ze ook zaten en of ze wel of geen zin hadden! Tot ma van Maris toe, die voor koffie en soep zorgde. Het orgel en de koren hebben de familieband van 4 generaties van Marissen op een meestal positieve wijze beïnvloed. "Het Orgel" majestueus, de kroon van liefde voor muziek van drie leden van de Marissen-familie.
Terug naar het overzicht.
LINKS
Tenslotte geven wij u nog enkele interessante links waar u alles kunt vinden over Orgels in Nederland en Brabant:
Terug naar het overzicht.
Hoofdpagina | Terug | Omhoog | E-mail
Concept en productie: Communicatie.net
Copyright © Parochie Strijp
|
